SEBI ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਟੱਡੀ ਨੇ IPO ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ **2022** ਤੋਂ **2025** ਵਿਚਕਾਰ ਆਏ **242** IPOs ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਐਂਕਰ ਇਨਵੈਸਟਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੁਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਪਣੇ **50%** ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਐਂਕਰ ਇਨਵੈਸਟਰਾਂ ਦਾ 'ਐਗਜ਼ਿਟ' ਪਲਾਨ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਂਕਰ ਇਨਵੈਸਟਰਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਪਰ SEBI ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਏ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 50.7% ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੌਣ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕਰੇਤਾ?
ਇਸ ਸੇਲਿੰਗ ਵਿੱਚ Foreign Portfolio Investors (FPIs) ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ 60% ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਡੋਮੇਸਟਿਕ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਬਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 38% ਸ਼ੇਅਰ ਹੀ ਵੇਚੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ₹250 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ IPOs ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਕਰੀ ਕਾਫੀ ਤੇਜ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਚੂਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
SEBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਐਂਕਰ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਲਾਕ-ਇਨ ਪੀਰੀਅਡ ਅਕਸਰ 30 ਅਤੇ 90 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਾਟਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 30 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਲਾਕ-ਇਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਸੇਲਿੰਗ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਸਪਲਾਈ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਸਟਾਕ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 3.5% ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹੁਣ ਖਬਰਾਂ ਹਨ ਕਿ SEBI ਇਸ ਪੂਰੇ IPO ਫਰੇਮਵਰਕ ਨੂੰ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਕ-ਇਨ ਪੀਰੀਅਡ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ IPO ਲਾਕ-ਇਨ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ 'ਤੇ ਖਾਸ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ।