Whalesbook
ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦਾ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲਾਅ: ਖਤਰੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਪੀਟਲ
SEBI ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਮਾਰਕੀਟ ਇੰਟਰਮੀਡੀਅਰੀਜ਼ (Market Intermediaries) ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਖਤਰੇ (Operational Risk) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੈਪੀਟਲ ਦੀ ਲੋੜ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦਾ ਮਕਸਦ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਖਤਰੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰੇ ਮਾਰਕੀਟ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
IPO ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ (Liquidity)
ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਦੇ ਕੈਪੀਟਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, SEBI ਨਵੇਂ ਲਿਸਟ ਹੋਏ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ 'ਪ੍ਰੀ-ਓਪਨ ਕਾਲ ਆਕਸ਼ਨ' (Pre-Open Call Auction) ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਖੋਜ (Price Discovery) ਹੋ ਸਕੇਗੀ ਅਤੇ IPOs ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ (Speculative Frenzy) ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਲਈ ਦਿਨ-ਦਿਹਾੜੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣ (Intraday Borrowing) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (Market Capitalization) ਦੇ GDP ਦੇ 128% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਫਲੋਅ (Capital Flows) ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਖਤਰੇ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 145 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮਿਕ ਖਤਰਾ (Systemic Vulnerability) ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਕਾਰਨ ਘਰਾਂ ਦੀ ਬੱਚਤ (Household Savings) ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, FPI (Foreign Portfolio Investor) ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਨਬੋਰਡਿੰਗ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗਲੋਬਲ ਮੈਕਰੋ ਅਸਥਿਰਤਾ (Global Macro Volatility) ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਗੈਪ (Oversight Gaps) ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਟੂਲਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਾਡੇ ਬੋਰੋਇੰਗ (Intraday Borrowing) ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੌਰਾਨ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਸੰਕਟ (Liquidity Crunch) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਏਕੀਕਰਨ (Institutional Integration)
Reserve Bank of India ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬਾਂਡ ਇੰਡੈਕਸ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ (Corporate Bond Index Derivatives) ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਡੈੱਟ ਮਾਰਕੀਟ (Debt Market) ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਕੁਇਟੀ (Equity) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵਿਭਿੰਨ ਆਸੈੱਟਾਂ (Diversified Asset Allocation) ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਫ੍ਰਿਕਸ਼ਨ (Friction) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੈਪੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ (Efficiency) ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਰਧਾਰਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਇਹ ਨਵੇਂ ਫਰੇਮਵਰਕ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾ ਗੁਆ ਬੈਠਣ।