SEBI ਵੱਲੋਂ Closing Auction Session (CAS) ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਕਾਰਨ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭਾਰੀ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਹੁਣ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਇੱਕ Consultation Paper ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ SEBI ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ Closing Auction Session (CAS) ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ 3 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਕੀਟ ਕਲੋਜ਼ਿੰਗ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਾਈਸ ਸਵਿੰਗਜ਼ (Price Swings) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 3 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਪ੍ਰਾਈਸ ਮੈਥਡੋਲੋਜੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲਦ ਹੀ ਇੱਕ Consultation Paper ਲਿਆਉਣਗੇ।
ਸਮੱਸਿਆ ਕੀ ਹੈ?
CAS ਨੂੰ 3:15 PM ਤੋਂ 3:30 PM ਤੱਕ ਦੇ 15 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਵਿੰਡੋ ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਈਸ ਡਿਸਕਵਰੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਪਰ, ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਜੋ 3:40 PM ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਟਾਈਮਿੰਗ ਮਿਸਮੈਚ ਹੋ ਗਿਆ।
ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, 5 ਮਿੰਟ ਦਾ ਇਹ ਗੈਪ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ Sensex ਵਰਗੇ ਇੰਡੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ 2,000 ਪੁਆਇੰਟ ਤੱਕ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਉਛਾਲ ਜਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 'ਪ੍ਰਾਈਸ ਸ਼ੌਕਸ' ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਟਰੀ ਵਰਗਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
0DTE ਆਪਸ਼ਨਜ਼ ਦਾ ਅਸਰ
ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ 0DTE (Zero Days to Expiry) ਆਪਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੈਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ (Depth) ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਸ਼ਨਜ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵੋਲੈਟਿਲਿਟੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ SEBI ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ Consultation Paper 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (Price Calculation Method) ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।