SEBI ਨੇ Closing Auction Session (CAS) ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲਗਭਗ **20,000** ਸੁਝਾਅ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਇਸ ਫਰੇਮਵਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ SEBI ਨੇ Closing Auction Session (CAS) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜਨਤਕ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। 3 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਦੀ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਤੱਕ, ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੂੰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ, ਆਰਬਿਟਰੇਜਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਟਰੇਡਿੰਗ ਫਰਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਭਗ 20,000 ਸੁਝਾਅ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕਿੰਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਵਿਵਾਦ: VWAP ਮਾਡਲ
ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦੇ ਨਵੇਂ 'ਬਲੈਂਡਡ' ਫਰੇਮਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਇੱਕ ਜੋ ਨਵੇਂ Volume-Weighted Average Price (VWAP) ਮਾਡਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ Continuous Trading Session (CTS) VWAP ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਡਰ ਹੈ?
ਵੱਡੇ ਟਰੇਡਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੈਂਡਡ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ 'ਵੇਟੇਜ' (Weights) ਟਰੇਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੈਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਹੈੱਜ (Hedge) ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵੋਲੇਟਿਲਿਟੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
SEBI ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਤੁਹੀਨ ਕਾਂਤ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅੰਤਿਮ ਸਰਕੂਲਰ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਕੀ SEBI ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਅੜੀ ਰਹੇਗੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾਏਗੀ।