SEBI ਹੁਣ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਦੀ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ੀ-ਮੰਦੀ (Volatility) ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ 'ਕਲੋਜ਼ਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਸ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'Volume-Weighted Average Price' (VWAP) ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਦੀ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਕੈਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ 'ਕਲੋਜ਼ਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਸ' ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਾਰਕੀਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ SEBI ਨੇ VWAP (Volume-Weighted Average Price) ਮੈਥਡ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਖਰੀ ਕੀਮਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਨ ਭਰ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵੋਲਿਊਮ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕੀ ਹਨ ਨਵੇਂ ਵਿਕਲਪ?
SEBI ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਦੋ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤੇ ਹਨ:
- Blended VWAP: ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਅਤੇ 10 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਕਲੋਜ਼ਿੰਗ ਆਕਸ਼ਨ ਦਾ ਡਾਟਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
- 30-Minute Window: ਦੂਜੇ ਵਿਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਆਖਰੀ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ
ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਫਾਰਮੂਲੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਲੋਜ਼ਿੰਗ ਆਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ 'indicative index values' ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ (Speculation) ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1% ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਸ ਬੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਆਰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਈਡਿੰਗ (Binding) ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੁਝਾਅ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਫੀਡਬੈਕ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਜਲਦ ਹੀ SEBI ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਰਕੂਲਰ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ।