ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਨਵੇਂ 20-ਮਿੰਟ ਦੇ Closing Auction ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। SEBI ਨੇ 'order-spoofing' ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ JPMorgan ਦੀ ਇਕਾਈ ਸਮੇਤ ਦੋ ਫਰਮਾਂ ਤੋਂ **₹3.68 ਕਰੋੜ** ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਖਿਲਾਫ ਐਕਸ਼ਨ
SEBI ਨੇ 19 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ Copthall Mauritius Investment (JPMorgan Chase & Co. ਦੀ ਇਕਾਈ) ਅਤੇ Mansi Share and Stock Broking 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰਕੀਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ ਆਰਡਰ ਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'order-spoofing' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਵਧਿਆ ਖਤਰਾ?
ਨਵੇਂ Closing Auction Session (CAS) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਕੈਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਗੈਪ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੈਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ 3:35 PM 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ 3:40 PM ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ 5 ਮਿੰਟ ਦਾ ਫਰਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ Hedging ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ ਦੀ ਕਮੀ
ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਵੇਂ ਸਿਸਟਮ ਦੌਰਾਨ ਟਰਨਓਵਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (Institutional Investors) ਇਸ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਲਈ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।