SEBI ਦਾ ਸਟਾਕ ਮੈਨੀਪੂਲੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ: Unison Metals ਦੇ 17 ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ, ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ
ਸਿਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (SEBI) ਨੇ Unison Metals Ltd. ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਤਿਮ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 17 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਟਾਕ ਦੇ ਭਾਅ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚੂਨਾ ਲਗਾਇਆ।
ਕੀ ਹੈ ਸਜ਼ਾ?
- ਮਾਰਕੀਟ ਬੈਨ: 11 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ 1 ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਮਾਈ ਵਾਪਸ: 9 ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੈੱਟ ਸੈਲਰ, ਮੁਨਾਫਾਖੋਰ ਜਾਂ ਇਸ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ₹3,87,45,475.70 ਦੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਮੋਟਾ ਜੁਰਮਾਨਾ: ਕੁੱਲ ₹1.37 ਕਰੋੜ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ 15 ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ₹10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ₹1 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
- ਬਰੀ ਹੋਏ: ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
SEBI ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ Unison Metals ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਫੈਲਾਈਆਂ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇ ਹੋਏ ਭਾਅ 'ਤੇ ਵੇਚ ਸਕਣ ਅਤੇ ਆਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਣ।
SEBI ਦਾ ਸਟੈਂਡ
SEBI ਨੇ ਇਸ ਹੁਕਮ ਰਾਹੀਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈਆਂ SEBI ਐਕਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਹਿਬਿਸ਼ਨ ਆਫ ਫਰਾਡੂਲੈਂਟ ਐਂਡ ਅਨਫੇਅਰ ਟਰੇਡ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸਿਜ਼ (PFUTP) ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹਨ। ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ (integrity) ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਣਮੰਗੀਆਂ ਸਟਾਕ ਟਿਪਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 'ਤੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰਨ। ਅਜਿਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।