SEBI ਚੇਅਰਮੈਨ Tuhin Kanta Pandey ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹ (Financial Advice) ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੀਮੈਟ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ **22.5 ਕਰੋੜ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸਟਾਕ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿਖਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ **62%** ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਗਲਤ ਸਲਾਹ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅੱਜ 5 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਟਾਕ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਐਪਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ SEBI ਵੱਲੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਲਾਹਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਟਿਪਸ ਦਾ ਖਤਰਾ
SEBI ਮੁਖੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟਿਪਸ ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡੇਟਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 62% ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭੀੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਸਥਿਰ (Volatile) ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
AI ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀ
ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, SEBI ਨੇ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ:
- Project Jagrook: ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ 13 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸਾਖਰਤਾ ਫੈਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।
- Project Sudarsan: ਇਸ AI-ਅਧਾਰਿਤ ਟੂਲ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਵਿੱਤੀ ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
- R(AI)DAR: ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਸੇਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨੀਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ 'ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੋਰ' ਅਤੇ ਅਸਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਟਿਪ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, SEBI ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਕੀਮਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਖਿਲਾਫ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਜੁਰਮਾਨੇ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।