ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ IPO ਦਾ ਦੌਰ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ **₹60,000 ਕਰੋੜ** ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ SEBI ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ FY27 ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਕੜਾ **₹2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੇ ਪਾਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਪੂੰਜੀ (Fresh Capital) 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਦਾ 55% ਹਿੱਸਾ 'ਫਰੈਸ਼ ਕੈਪੀਟਲ' ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ ਫਰੈਸ਼ ਕੈਪੀਟਲ ਜੁਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੈਸਾ ਸਿੱਧਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ Offer for Sale (OFS) ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵੇਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ ਅਤੇ ਬਾਂਡ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਢਾਂਚਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬਾਂਡ ਮਾਰਕੀਟ ਜੋ 2016 ਵਿੱਚ ₹20 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ ₹61 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਦਾ AUM ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਕੇ ₹87 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 14.9 ਕਰੋੜ ਯੂਨੀਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਵੇਸ਼ SIP ਰਾਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
SEBI ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੁਧਾਰ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ SEBI ਨੇ SWAGAT-FI ਫਰੇਮਵਰਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FPIs) ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, Demat 2.0 ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹ
ਹਾਲਾਂਕਿ IPO ਮਾਰਕੀਟ ਗਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਰ ਨਵੀਂ ਲਿਸਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਮੁਨਾਫੇ ਦਾ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪਨੀ ਉੱਪਰ ਕਰਜ਼ਾ (Debt) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ (Profit Margins) ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪਰਖੋ।