SEBI (ਸਿਕਿਉਰਿਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੋਰਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ) ਨੇ Demat ਖਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ Mutual Fund ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ Systematic Withdrawal Plans (SWP) ਅਤੇ Systematic Transfer Plans (STP) ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਕਮਾਂ ਦੀ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ।
SEBI ਨੇ Demat ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ Mutual Fund ਯੂਨਿਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅਪਡੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕ Systematic Withdrawal Plans (SWP) ਅਤੇ Systematic Transfer Plans (STP) ਲਈ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਸਟੈਂਡਿੰਗ ਇੰਸਟਰੱਕਸ਼ਨਜ਼ (Standing Instructions) ਦੇ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ, ਨਿਯਮਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰਕਮਾਂ ਕਢਵਾਉਣ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਕੀਮ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਰਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਾਰੇ Mutual Fund ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਤਜਰਬਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੂਨਿਟਸ ਸਿੱਧੇ Asset Management Company (AMC) ਕੋਲ ਹੋਣ ਜਾਂ Demat ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ।
ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਇਸ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ, ਜੋ ਕਿ 31 ਜਨਵਰੀ, 2027 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਯੂਨਿਟ-ਆਧਾਰਿਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ (Unit-based plans) 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਨਿਯਮਿਤ ਅੰਤਰਾਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨਿਟਸ ਨੂੰ ਕਢਵਾਉਣ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਤਹਿ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2027 ਲਈ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ (Amount-based plans) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੋਨਟਰੀ ਵੈਲਿਊ (Monetary value) ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। Depositories ਨੂੰ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ (Standard Operating Framework) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮ੍ਰਿਤਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਯੂਨਿਟਸ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ ਆਸਾਨੀ
ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਸ ਇੰਡੀਆ (AMFI) ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ Mutual Fund ਯੂਨਿਟਸ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ (Transmission) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਧਾਂ ਨਾਲ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ (Nominees) ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਿਸਾਂ (Legal heirs) ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ (Documentation) ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ (Procedural bottlenecks) ਸਬੰਧੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ Asset Management Companies ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦਾਅਵੇਦਾਰ (Claimant) ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪਤੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਫਰੇਮਵਰਕ (Harmonized framework) ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਮੂਲੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅਸੰਗਤੀਆਂ (Discrepancies) ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਕੇ, ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਰਿਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ Mutual Fund ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ (Administrative friction) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ depositories ਅਤੇ Asset Management Companies 2027 ਦੀਆਂ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (Integrate) ਕਰਦੇ ਹਨ।