ਅਗਸਤ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਨਵੇਂ 15-ਮਿੰਟ ਦੇ Closing Auction Session (CAS) ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਸ ਡਿਸਕਵਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਕਿਉਂ?
3 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਪੁਰਾਣੇ VWAP ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਹੁਣ ਖੁਦ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ Expiry ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਭਾਰੀ ਵੋਲਯੂਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਟਰਨਓਵਰ ₹15 ਕਰੋੜ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ₹446 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
SEBI ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ
ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਮਾਰਕੀਟ ਰੈਗੂਲੇਟਰ SEBI ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ₹3.68 ਕਰੋੜ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਲੋਜ਼ਿੰਗ ਆਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਕੇ ਕਮਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ BSE Sensex ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ 2,000 ਪੁਆਇੰਟ ਤੱਕ ਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਦੇ NAV ਲਈ ਖਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲੋੜ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਅਤੇ ਡੇਲੀ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ 15 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।