ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਦੌਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕੈਮਰਾਂ ਨੇ **₹22,000 ਕਰੋੜ** ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਚੂਨਾ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਹੁਣ ਫਰਜ਼ੀ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਐਪਸ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਫਰਜ਼ੀ ਟਰੇਡਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਜਾਲ
ਸਕੈਮਰ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀਆਂ ਐਪਸ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ IPO ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਟਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੈਸੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਐਪ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਮੁਨਾਫਾ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ—ਉਦੋਂ ਸਕੈਮਰ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਫੀਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੋਰ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਪ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰੋ ਕਿ ਉਹ SEBI ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ 'ਐਕਸਪਰਟ' ਦਾ ਚੱਕਰ
WhatsApp ਅਤੇ Telegram ਗਰੁੱਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਕੈਮਰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਿਪਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਟਿਪਸ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸਹੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਟਿਪ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਐਕਸਪਰਟ' ਮੰਨ ਕੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਅਸਲੀ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਣ-ਰਜਿਸਟਰਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਿਪਸ (Insider Tips) ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਪੋਂਜ਼ੀ ਸਕੀਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹੋ ਸੁਚੇਤ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜੋਖਮ ਦੇ 'ਗਾਰੰਟੀਡ' ਹਾਈ ਰਿਟਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਲਾਲ ਝੰਡਾ (Red Flag) ਹੈ। ਇਹ ਸਕੀਮਾਂ ਸਿਰਫ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲਦ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ 1930 ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰੋਕਰ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕਾਂ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।
