ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FPIs) ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਘਟਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ FPIs ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਡਿੱਗ ਕੇ **14.02%** ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ **15 ਸਾਲਾਂ** ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ **₹3.08 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਏ ਹਨ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ (Foreign Capital) ਹੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੁਣ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। FPIs ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਕਰੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਤੇਜ਼ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ ਲਾਰਜ-ਕੈਪ (Large-cap) ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਬਣੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ 'ਸਹਾਰਾ'
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿਹਰਾ ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (DIIs) ਅਤੇ ਆਮ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। SIPs ਅਤੇ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆ ਰਿਹਾ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਵੇਸ਼ ਇੱਕ ਵੱਡਾ 'ਸ਼ੌਕ ਐਬਜ਼ੋਰਬਰ' (Shock Absorber) ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ?
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਰਵੱਈਏ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ:
- ਉੱਚ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ: ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੂਜੇ ਉੱਭਰਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹਨ।
- ਗਲੋਬਲ ਦਬਾਅ: ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ (US Treasury Yields) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ: ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਵੀ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਹ (SIP Inflows) ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ (Earnings Growth) ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਵਧੀਆ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।