ਭਾਰਤ ਦਾ Alternative Investment Fund (AIF) ਸੈਕਟਰ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ SEBI ਚੇਅਰਮੈਨ UK Sinha ਮੁਤਾਬਕ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ (Exit) ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਮੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ Alternative Investment Fund (AIF) ਉਦਯੋਗ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੌਥੀ CII AIF ਸਮਿਟ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਸਾਬਕਾ SEBI ਚੇਅਰਮੈਨ UK Sinha ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਚਿੰਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਧ ਰਹੀਆਂ IPO ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਆਸਾਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਸੈਕਟਰ
AIF ਸੈਕਟਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਪੀਟਲ ਮੋਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੈਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵਚਨਬੱਧਤਾ (Commitments) ਲਗਭਗ ₹16.9 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਬਦਲਾਅ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'Inoperative Fund' ਸਟੇਟਸ, ਨੇ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ (The Gap)
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੈਕਟਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ UK Sinha ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਸਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਲੇਟ-ਸਟੇਜ ਡੀਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। Category I AIF, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ (Innovation) ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਸਿਰਫ 6.5% ਤੋਂ 7% ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹ
AIF ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫੰਡ ਅਨਲਿਸਟਡ ਐਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪੈਸਾ ਜਲਦੀ ਕੱਢਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉੱਚ-ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।