2021 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ IPOs ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 11 ਵਿੱਚੋਂ 7 ਮੈਗਾ IPO ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁੱਲ (Issue Price) ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਿਊ **15%** ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ IPOs ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋਸ਼ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ₹9,500 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੰਡ ਜੁਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ 11 ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 7 ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਲਿਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵੈਲਿਊ ਵਿੱਚ 15.3% ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਲਗਭਗ ₹88,979 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਅਸਲੀ ਸਮੱਸਿਆ?
ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ IPO ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤ ਰੱਖਣਾ (Aggressive Pricing) ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੰਪਨੀ IPO ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਵਧਣ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਨਿਰਾਸ਼?
- Swiggy: ਆਪਣੇ ਆਫਰ ਪ੍ਰਾਈਸ ਤੋਂ 35% ਹੇਠਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
- Paytm (One 97 Communications): ਇਹ ਵੀ ਲਿਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਸ ਤੋਂ 22% ਹੇਠਾਂ ਹੈ।
- LIC ਅਤੇ NTPC Green Energy: ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟਾਕ ਪ੍ਰਾਈਸ ਵਿੱਚ ਵੀ 10% ਤੋਂ 17% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
- National Stock Exchange of India: ਇਹ ₹1,769.30 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸਦਾ Issue Price ₹1,785 ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵਾਜਬ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਰੱਖੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਰਿਟਰਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, LG Electronics India ਅਤੇ ICICI Prudential Asset Management Company ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 53% ਅਤੇ 50% ਤੱਕ ਦਾ ਰਿਟਰਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਬਕ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇਖ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।