ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪੇਸ ਸੈਕਟਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ **440** ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਫੰਡਿੰਗ **$600 ਮਿਲੀਅਨ** ਨੂੰ ਟੱਪ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਜੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਸਟਡ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸਪੇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਪੇਸ ਉਦਯੋਗ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਗਸਤ 2026 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪੇਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 440 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ Indian Space Policy 2023 ਅਤੇ IN-SPACe ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਫਰੇਮਵਰਕ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਮੀਲ ਪੱਥਰ
ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ Skyroot Aerospace ਦੁਆਰਾ Vikram-1 ਰਾਕੇਟ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਂਚ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ Agnikul Cosmos ਅਤੇ Dhruva Space ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: Skyroot Aerospace, Agnikul Cosmos ਅਤੇ Dhruva Space ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਜੇ National Stock Exchange (NSE) ਜਾਂ Bombay Stock Exchange (BSE) 'ਤੇ ਲਿਸਟਡ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਿਰਫ Venture Capital ਫੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ Antariksh Venture Capital Fund (ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਪਸ ₹1,000 ਕਰੋੜ ਹੈ)।
ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਸਪੇਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ 'Capital Intensive' ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ। 2033 ਤੱਕ ਇਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ $44 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ Liquidity ਦੇ ਜੋਖਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਂਚਿੰਗ ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਲਈ ISRO 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਕਨੀਕੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ IPO ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਆਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫੰਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ।