ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ **51** ਅਜਿਹੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ **$500 ਮਿਲੀਅਨ** ਤੋਂ **$1 ਬਿਲੀਅਨ** ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰੈਵੇਨਿਊ **₹33,233 ਕਰੋੜ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **50%** ਵੱਧ ਹੈ।
ਗ੍ਰੋਥ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਹਾਲ
ASK Private Wealth Hurun India Gazelle Index 2026 ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 47 ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 51 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ Financial Services ਖੇਤਰ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 13 ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ SaaS ਅਤੇ E-commerce ਸੈਕਟਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 60,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯੂਨੀਕੋਰਨ ਬਣਨ ਦਾ ਸਫਰ
ਇਸ ਸਾਲ 7 ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੇ ਗਜ਼ਲ (Gazelle) ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਯੂਨੀਕੋਰਨ (Unicorn) ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Twin Health, KreditBee, Cloudnine Hospitals, Dhan, La Renon, Neo Wealth Management ਅਤੇ InVideo AI ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ Twin Health ਨੇ $2 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
AI ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ
ਭਾਵੇਂ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ AI-ਅਧਾਰਿਤ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 3 AI-ਫੋਕਸਡ ਕੰਪਨੀਆਂ (Ema AI, Observe.AI, ਅਤੇ UnifyApps) ਹਨ। ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 54 ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ 23 AI ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਇਨਵੈਸਟਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਭਾਰਤ ਨੇ AI 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਨਾ ਵਧਾਇਆ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ (Foreign Capital) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।