ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਲੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ 'Notes to Accounts' ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਫੈਸਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ 'ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ' ਦਾ ਵੱਡਾ ਅੰਕੜਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਅਕਸਰ ਐਨੂਅਲ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ 'Notes to Accounts' ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਚਕਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ Indian Accounting Standards (Ind AS) ਅਤੇ Companies Act, 2013 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੋਲ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਚੁਣਨ ਦੀ ਕਾਫੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਾਹਰਣ 'ਡਿਪ੍ਰੀਸੀਏਸ਼ਨ' (Depreciation) ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਬਦਲ ਕੇ ਜਾਂ ਡਿਪ੍ਰੀਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ (ਜਿਵੇਂ WDV ਤੋਂ SLM 'ਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋਣਾ) ਬਦਲ ਕੇ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਫਿਟ-ਐਂਡ-ਲੌਸ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਫਾ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਸਲ ਕੈਸ਼ ਫਲੋ ਜਾਂ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਆਡੀਟਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝੀਏ?
Institute of Chartered Accountants of India (ICAI) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਆਡੀਟਰਾਂ ਨੂੰ 'Key Audit Matters' (KAM) ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ 'Emphasis of Matter' ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਡੀਟਰ ਦੀ ਰਾਏ ਬਦਲਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਝਗੜਿਆਂ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕੀ ਕਰਨ?
ਕਿਤਾਬੀ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉੱਪਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਮੁਨਾਫੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਪਾਲਿਸੀ ਵੀ ਬਦਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੌਕਸ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਅਸਲੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ।