Whalesbook
ਕਲੀਨ ਐਨਰਜੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਧਾ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਮਾਨੀਟਰ (GEM) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2025 ਵਿੱਚ ਵਿੰਡ (Wind) ਅਤੇ ਯੂਟਿਲਿਟੀ-ਸਕੇਲ ਸੋਲਰ (Utility-scale Solar) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ 4.9 TW 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ 2024 ਦੇ 4.4 TW ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 11% ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਭਰਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ
ਇਸ ਵਾਧੇ ਦੀ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਉਭਰਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਇਕੱਲਾ ਹੀ 1.5 TW ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਰੱਥਾ (prospective capacity) ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਗਲੇ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 448 GW ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ 125 GW ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ ਅਤੇ 163 GW ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਾਲੂ ਹਨ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ BRICS+ ਦੇਸ਼ 2050 ਤੱਕ ਆਪਣੀ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਰੀਨਿਊਏਬਲ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ 11 TW ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ G7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 4.5 TW ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
G7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, G7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ 11% ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕਲੀਨ ਐਨਰਜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨ 2023 ਤੋਂ ਲਗਭਗ 520 GW 'ਤੇ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਰਮਿਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ, ਗਰਿੱਡ ਦੀ ਭੀੜ, ਸਥਾਨਕ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ (Transmission) ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ।
ਫਾਈਨਾਂਸਿੰਗ (Financing) ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (interest rates) ਨੇ ਕੈਪੀਟਲ-ਇੰਟੈਂਸਿਵ (capital-intensive) ਰੀਨਿਊਏਬਲ ਐਨਰਜੀ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਭਰਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕੈਪੀਟਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਅਸਲ ਬਣੇਗੀ?
GEM ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 40% ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਦੇਰੀ, ਰੱਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੁਲਤਵੀ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਐਲਾਨੀ ਗਈ ਸਮਰੱਥਾ ਇਸ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਸਕੇਗੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿੰਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 13% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ 2030 ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਦੁਨੀਆ COP28 ਦੇ ਟੀਚੇ, ਜੋ ਕਿ ਰੀਨਿਊਏਬਲ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1 TW ਵਿੰਡ ਅਤੇ 1.6 TW ਸੋਲਰ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ।
ETF ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, iShares Global Clean Energy ETF (ICLN) ਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ YTD ਰਿਟਰਨ 46% ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਫਰਵਰੀ 2026 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ, ਇਸਦਾ NAV ਲਗਭਗ $19.03 ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪ੍ਰਾਈਸ $18.64 ਤੋਂ $19.06 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਹਾ। ETF ਦਾ P/E ਰੇਸ਼ੋ ਲਗਭਗ 17.10 ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ $2 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਰੁਖ
ਰਿਕਾਰਡ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਲੀਨ ਐਨਰਜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। G7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੀਨਿਊਏਬਲਜ਼ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪਰਮਿਟਿੰਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ, ਗਰਿੱਡ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨੀਤੀਗਤ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।