2026 ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Institutional Investment) ਡਿੱਗ ਕੇ **$705 ਮਿਲੀਅਨ** ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **76%** ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮੱਠੀ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਅੰਕੜਾ $2.9 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਸੁੰਗੜ ਕੇ $705 ਮਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ
ਕੁੱਲ ਡੀਲ ਵੈਲਿਊ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਫੰਡਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 79% ਰਿਹਾ। ਨਿਵੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੋਣਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ 4 ਵੱਡੀਆਂ ਡੀਲਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ 90% ਹਿੱਸਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Brookfield India Real Estate Trust ਦੀ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬਾਂਦਰਾ-ਕੁਰਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ $179 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਅਤੇ Nexus Select Trust ਦੀ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ $168 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਡੀਲ ਮੁੱਖ ਰਹੀ।
ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ
ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ $371 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੇ $183 ਮਿਲੀਅਨ ਖਿੱਚੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਬਲਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸੁਸਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ IPO ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ $59 ਮਿਲੀਅਨ ਹੀ ਜੁਟਾਏ ਜਾ ਸਕੇ।
M&A ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਮਰਜਰ ਅਤੇ ਐਕੁਇਜ਼ੀਸ਼ਨ (M&A) ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਸੁਸਤ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ $92 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀਆਂ ਡੀਲਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ Aurum PropTech ਵੱਲੋਂ Housing.com ਦੀ ਪੇਰੈਂਟ ਕੰਪਨੀ Locon Solutions ਨੂੰ ਖਰੀਦਣਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾ ਰਹੀ। ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਫਿਲਹਾਲ 'ਵੇਟ ਐਂਡ ਵਾਚ' ਦੀ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਹਨ।