ਭਾਰਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਫਤਰੀ (Office) ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ **46%** ਦੇ ਉਛਾਲ ਨਾਲ **$2.16 ਬਿਲੀਅਨ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ (Residential) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ **39%** ਡਿੱਗ ਕੇ **$695 ਮਿਲੀਅਨ** ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵੰਡ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਵਪਾਰਕ ਦਫਤਰੀ ਥਾਵਾਂ (Commercial Office Space) 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਫਤਰੀ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ Global Capability Centres (GCCs) ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਲੀਜ਼ਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤੀ ਕਿਉਂ?
ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮੰਗ ਦਾ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੈ। ਕਈ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਫਰਮਾਂ ਬਾਹਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਫੰਡਾਂ (Internal Accruals) ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚਲਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਦੀ ਹੋਈ 'ਅਨਸੋਲਡ ਇਨਵੈਂਟਰੀ' ਹੈ, ਜੋ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ 5,25,000 ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ
ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਰਿਟੇਲ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ 78% ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਿਰਫ $85 ਮਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ 15% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਵੇਸ਼ $371.9 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ 'ਇਨਵੈਂਟਰੀ-ਟੂ-ਸੇਲਜ਼' ਅਨੁਪਾਤ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।