ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਾੜਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਨਸੋਲਡ ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਵਧ ਕੇ **6.1 ਕੁਆਰਟਰ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਵਰਗ ਦੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 3% ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਨਸੋਲਡ ਘਰਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'ਕੁਆਰਟਰਸ ਟੂ ਸੈੱਲ' ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 5.8 ਸੀ, ਹੁਣ ਵੱਧ ਕੇ 6.1 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਅਨਸੋਲਡ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6.3 ਲੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਦੀ ਨਕਦੀ (Cash flow) ਲਈ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੈ।
ਲਗਜ਼ਰੀ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਰੁਝਾਨ
ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਜ਼ਰੀ ਸੈਗਮੈਂਟ ਹੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ₹1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹੁਣ ਕੁੱਲ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 55% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਕਿਫਾਇਤੀ ਅਤੇ ਮਿਡ-ਰੇਂਜ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਹੈ। ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਸੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਪਰਟੀ ਦੇ ਭਾਅ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਖਰੀਦਦਾਰ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦਿੱਲੀ-NCR ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਖਤਰਾ
ਦਿੱਲੀ-NCR ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਸਥਿਤੀ ਹੈ: ਇੱਥੇ ਪਹਿਲੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ 11% ਡਿੱਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੀਮਤਾਂ 12% ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਡਿਵੈਲਪਰ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹ
ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਲਜ਼ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨਾ ਦੇਖੋ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਡਿਵੈਲਪਰ ਦਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਸਤੇ ਘਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, Reserve Bank of India ਦੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣਗੇ।