ਭਾਰਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਖਰਚਾ **200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਫੁੱਟ** ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਰੈਂਟਲ ਯੀਲਡ (Rental Yields) ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ (Maintenance) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹੀ 'Climate Resilience' ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਫਲੱਡ ਬੈਰੀਅਰਸ ਵਰਗੇ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ
ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਾਹਰਣ ਮੁੰਬਈ ਦਾ Equinox Business Park ਹੈ। Brookfield Asset Management ਨੇ ਇੱਥੇ $26 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ-ਪ੍ਰੂਫ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਕੂਪੈਂਸੀ ਰੇਟ 99% ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ Blackstone ਅਤੇ CapitaLand Investment ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਕਲਾਈਮੇਟ-ਰਿਸਕ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਵਧਦਾ ਖਰਚਾ
DLF ਅਤੇ Sattva Group ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਡਿਵੈਲਪਰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਈਮੇਟ-ਪ੍ਰੂਫਿੰਗ ਮੈਜ਼ਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਾਰੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ 200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹਿੰਗਾ ਸੌਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ' ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਟੈਨੈਂਟਸ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਖਮ
ਇਸ ਨਵੀਂ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਜੋਖਮ ਵੀ ਹਨ। ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕਲਾਈਮੇਟ-ਰਿਸਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਤੈਅ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਕਲਾਈਮੇਟ-ਰੈਜ਼ੀਲੀਐਂਟ ਇਮਾਰਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੈਂਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕਮਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।