Reserve Bank of India (RBI) ਨੇ ਹੁਣ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2027 ਤੱਕ, **₹10** ਅਤੇ **₹20** ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਪੇਪਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੌਲੀਮਰ (Polymer) ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਹੋ ਸਕਣ।
ATM ਦਾ ਖਰਚਾ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਖਾਸ ਰਣਨੀਤੀ
RBI ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਪ (Dimensions) ਬਿਲਕੁਲ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ATM ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ (Recalibrate) ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਮੋਟਾ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਪਿਛਲੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਸਾਈਜ਼ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਪਦੰਡ ਤੇ ਟੈਂਡਰ
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ Bharatiya Reserve Bank Note Mudran Private Limited (BRBNMPL) ਵੱਲੋਂ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ 6 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬੋਲੀ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Uflex ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ Spectra Systems ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ (Tallow) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਨਾ ਹੋਣ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੰਕੇਤ
فی الحال, ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1 ਅਰਬ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।