Reserve Bank of India ਨੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੋਈ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ (Liquidity) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਮਰ ਕੱਸ ਲਈ ਹੈ। ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ **₹10.31 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦਾ ਸਰਪਲੱਸ ਹੋਣ ਕਾਰਨ RBI ਹੁਣ ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ VRRR ਆਕਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਵਾਧੂ ਨਕਦੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ
ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। 3 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸਰਪਲੱਸ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ₹10.31 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੂ ਨਕਦੀ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ RBI ਨੇ ਹੁਣ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। RBI ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਟੈਂਡਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ VRRR (Variable Rate Reverse Repo) ਆਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਕਦੀ ਵਧਣ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ (Foreign Currency) ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ FCNR (Foreign Currency Non-Resident) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵੱਡੇ ਇਨਫਲੋ ਕਰਕੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਫੰਡ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਜ਼ਾ ਆਕਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
4 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ RBI ਨੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ 3-ਦਿਨਾ VRRR ਆਕਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ₹6,02,394 ਕਰੋੜ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ Weighted Average Cut-off Rate 5.24% ਰਹੀ ਹੈ। ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੈਸਾ ਪਾਰਕ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਸੰਕੇਤ?
ਮਨੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ RBI ਦਾ ਇਹ ਟੈਕਟੀਕਲ ਇੰਟਰਵੈਨਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਰਪਲੱਸ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਨੇਜ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ RBI ਦੇ ਅਗਲੇ ਆਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ 'ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਜ਼ਰ ਰਹੇਗੀ।