ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਾਰੇਕਸ ਰਿਜ਼ਰਵ (Forex Reserves) ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਕਮੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਹ **$5.011 ਅਰਬ** ਘੱਟ ਕੇ **$721.016 ਅਰਬ** ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਵੱਲੋਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ $8.578 ਅਰਬ ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 4 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਭੰਡਾਰ $785.706 ਅਰਬ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਹੁਣ ਇਹ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ RBI ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਾਰਨ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ RBI ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਰਲਤਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ FCNR(B) ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੰਪਤੀਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ (Foreign Currency Assets), ਜੋ ਕਿ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, $5.758 ਅਰਬ ਘੱਟ ਕੇ $591.847 ਅਰਬ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਨੇ (Gold) ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ $706 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ $105.8 ਅਰਬ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, SDR ਵਿੱਚ $30 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ IMF ਕੋਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ $11 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਸੰਕੇਤ?
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ RBI ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਆਯਾਤ (Imports) ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।