RBI ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਦੌੜ: ਡਿਜੀਟਲ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪਾਲਿਸੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ!

ਟੀ. ਰਾਬੀ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ RBI ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਬਣੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੋ ਵਾਰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਲਦ ਹੀ ਮਈ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਸ਼ੰਕਰ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ (CBDC) ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕਿਉਰਿਟੀਜ਼ (Government Securities) ਲਈ ਨੈਗੋਸ਼ੀਏਟਿਡ ਡੀਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (Negotiated Dealing System) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਚਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ—ਵਿਵੇਕ ਦੀਪ, ਰੋਹਿਤ ਜੈਨ, ਰਾਧਾ ਸ਼ਿਆਮ ਰਾਠੋ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ—ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਮਿਲੇਗੀ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਆਵੇਗਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੇਗਾ ਕਿ ਚੁਣੇ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਭਵਿੱਖੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕੰਟਰੋਲ, ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਚਾਰੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵੇਕ ਦੀਪ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਹਨ, ਕੋਲ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (Currency Management) ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Payment Systems) ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਰੋਹਿਤ ਜੈਨ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ NBFCs ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ ਸੁਪਰਵੀਜ਼ਨ (Department of Supervision) ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਰਾਧਾ ਸ਼ਿਆਮ ਰਾਠੋ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੰਚਾਲਨ (Financial Markets Operations) ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ (External Investments) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ, ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ (Rupee Internationalization) 'ਤੇ ਬਣੀ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ (Foreign Exchange) ਅਤੇ RBI ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਫਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਚ 2025 ਤੱਕ ₹10 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਲਨ ਅਤੇ ਛੇ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਟੀ. ਰਾਬੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ (CBDC) ਯਾਨੀ 'ਈ-ਰੁਪਏ' (e-Rupee) ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਇਲਟ ਪੜਾਅ 2022 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਤੰਬਰ 2025 ਤੱਕ, ਇਹ ਪਾਇਲਟ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਟੀਚਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ UPI ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਾਲੀਅਮ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ (Financial Inclusion) ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ (Privacy) ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਇੰਟਰਨਲ ਡੈਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ (Internal Debt Management Department) ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕਿਉਰਿਟੀਜ਼ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ RBI ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਤਰਲਤਾ (Market Liquidity) ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਕਰਜ਼ੇ (Public Debt) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜੋ RBI ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਥੰਮ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀਜ਼ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਦਲ ਰਹੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ 'ਈ-ਰੁਪਏ' ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮੈਕਰੋਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। RBI ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨਾ, ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ NBFCs ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰਾਂ (Foreign Exchange Reserves) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਪਰਖ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਯੁਕਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਥਾਗਤ ਗਿਆਨ (Institutional Knowledge) ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵੀ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜੋਖਮ ਵੀ ਹਨ। ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਨੇਟਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਤਾਲਮੇਲ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੁਪਰਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੰਚਾਲਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੇਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਂ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੁਪਰਵੀਜ਼ਨ, ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਟੀ. ਰਾਬੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕੰਮ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ CBDC ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਾਰਤ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਰਫ਼ਤਾਰ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ RBI ਦੇ ਨੈਗੋਸ਼ੀਏਟਿਡ ਡੀਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ CBDC ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਨਵਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਰਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ ਰੋਲਆਊਟ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, RBI ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ (Financial Market Integrity) ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਇੰਟਰਨਲ ਡੈਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ (Ministry of Finance) ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਧਾ ਸ਼ਿਆਮ ਰਾਠੋ ਦਾ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਪਹਿਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਬਾਹਰੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਰੋਹਿਤ ਜੈਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ ਸੁਪਰਵੀਜ਼ਨ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰੀ ਕਠੋਰਤਾ (Supervisory Rigor) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਐਕਟਿਵ ਰਿਸਕ ਅਸੈਸਮੈਂਟ (Proactive Risk Assessment) ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਫੋਕਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਗੈਰ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ (NBFCs) ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਸ਼ਨ (Credit Intermediation) ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਨਿਯੁਕਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡੂੰਘਾ RBI ਤਜਰਬਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਜੜਤਾ (Institutional Inertia) ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਬਦਲਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ।

RBI ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੋਨੇਟਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨਵੀਨਤਾ (Financial Innovation) ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਸਾਵਧਾਨ ਪਰ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਕੀਮਤ ਸਥਿਰਤਾ (Price Stability) ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਹਨ। 'ਈ-ਰੁਪਏ' ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਪੜਾਅ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸਦੇ ਅੰਤਿਮ ਵਿਆਪਕ ਰੋਲਆਊਟ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨੀਤੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ RBI ਲਈ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਮ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ (Resilience) ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਸਰਬੋਤਮ ਰਹੇਗੀ।