RBI ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ Rohit Jain ਨੇ ਫਿਨਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ (Stability) ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। Global Fintech Fest 2026 ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਖਤਰਿਆਂ - ਸਪੀਡ, ਕੰਸੈਂਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਓਪੈਸਿਟੀ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਸਖਤ ਰੁਖ਼
Reserve Bank of India (RBI) ਨੇ ਫਿਨਟੈਕ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਟੈਂਡ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Global Fintech Fest 2026 ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ Rohit Jain ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 'ਪਰਪਜ਼, ਪ੍ਰੂਡੈਂਸ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸੀ' (Purpose, Prudence, and Policy) ਹੀ RBI ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਜੋਖਮ (Three Major Risks)
RBI ਨੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਖਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ:
- ਸਪੀਡ (Speed): ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੀ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ ਪੂਰੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸਦਮਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਕੰਸੈਂਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (Concentration): ਫਿਨਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕੁਝ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਕਲਾਊਡ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਰਵਰ ਡਾਊਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਫਿਨਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਠੱਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਓਪੈਸਿਟੀ (Opacity): AI ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਦੇ ਡਿਸੀਜ਼ਨ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੁਕਵੇਂ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
RBI ਹੁਣ 'Regulatory Sandboxes' 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਟੈਸਟ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। RBI ਗਵਰਨਰ Sanjay Malhotra ਨੇ ਵੀ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਨਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਸਪੀਡ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰੈਡਿਟ ਐਕਸੈਸ, 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੈਰੈਂਸੀ (Transparency) ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।