ਰੁਪਏ ਨੂੰ **97** ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ RBI ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਦਾ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ Hedging Costs **2016** ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ।
RBI ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ
Reserve Bank of India (RBI) ਨੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ 97 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 2013 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਰਜ਼ੀ ਸਹਾਰਾ ਤਾਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਸਿੱਟੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
Hedging Costs ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ
ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਨੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੋਰੈਕਸ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ Liquidity ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਰੰਸੀ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੇਜ ਕਰਨਾ (Hedging) ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, Forward Market ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਇੰਨਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ Hedging ਦਾ ਖਰਚਾ ਪਿਛਲੇ 8 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਡੈਸਕ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਿਮਾਹੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ (Bond Yields) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਫੋਰੈਕਸ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਫਿਕਸਡ-ਇਨਕਮ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੈ। RBL Bank ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਪਾਅ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤਤਕਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ Liquidity ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹੀ ਤਾਂ ਇਹ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ
UBS Asset Management ਅਤੇ State Street ਵਰਗੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੱਕੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ RBI ਸਿਰਫ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ। ਮਹਿੰਗਾਈ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ (Capital Outflow) ਅਜੇ ਵੀ ਰੁਪਏ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ (Foreign Inflows) 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।