Reserve Bank of India ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਪੈਸ਼ਲ FCNR(B) ਸਵੈਪ ਵਿੰਡੋ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੁੱਲ **$72.8 ਅਰਬ** ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਫੋਰੈਕਸ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
Reserve Bank of India (RBI) ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਪੈਸ਼ਲ Foreign Currency Non-Resident (Bank) ਸਵੈਪ ਫੈਸਿਲਿਟੀ ਨੂੰ 30 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਦੀ ਤੈਅ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 21 ਅਗਸਤ, 2026 ਤੱਕ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਕੁੱਲ $72.8 ਅਰਬ ਦਾ ਫੋਰੈਕਸ ਇਨਫਲੋ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕੁੱਲ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ $65.4 ਅਰਬ ਸਿੱਧੇ FCNR(B) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਰਾਹੀਂ ਆਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਉਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜੁਟਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਵਿੰਡੋ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨਾ RBI ਦਾ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਵੋਲਾਟਿਲਿਟੀ (Volatility) ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰਣਨੀਤਕ ਕਦਮ
ਇਸ ਸਵੈਪ ਫੈਸਿਲਿਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸੋਖਣਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ 95 ਤੋਂ 96 ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ 97 ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਗਿਰਾਵਟ ਵਾਲੇ ਡਰ ਨੂੰ ਟਾਲਿਆ ਗਿਆ।
ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
RBI ਨੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਡਾਲਰ ਸੋਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ ਵਧੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਾਧੂ ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ ਨੂੰ ਮੈਨੇਜ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਹੁਣ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ (Interest Rate Differentials) 'ਤੇ ਖਾਸ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।