Reserve Bank of India (RBI) ਨੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵੋਲੇਟਿਲਿਟੀ (Volatility) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ **$73 ਬਿਲੀਅਨ** ਦੇ ਫੋਰੈਕਸ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਵਿਚਾਲੇ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।
RBI ਨੇ ਹੁਣ ਕਰੰਸੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਲਈ ਹੈ। ਰਿਐਕਟਿਵ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਕਟਿਵ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੂਨ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ $73 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਫੋਰੈਕਸ ਇਨਫਲੋਅ (Foreign Inflows) ਦੇ ਬਫਰ ਨਾਲ RBI ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਚਾਨਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।\n\nਇਸ ਸਮੇਂ ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 95.70 ਤੋਂ 95.75 ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। RBI ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਫੋਰਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।\n\n### ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਕਿਉਂ ਹੈ?\n\n1. ਕੱਚਾ ਤੇਲ (Crude Oil): ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇੰਪੋਰਟਰਾਂ ਨੂੰ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋੜ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।\n2. ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਫਰਕ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਅੰਤਰ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।\n3. ਇਮਪੋਰਟਰਾਂ ਦੀ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ: ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਰੁਪਿਆ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਗਾਊਂ ਡਾਲਰ ਖਰੀਦ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।\n\n### ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕੀ ਹਨ?\n\nRBI ਕੋਲ $100 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀਆਂ ਡਾਲਰ-ਸੇਲਿੰਗ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ (Obligations) ਬਕਾਇਆ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ, ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ RBI ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ।