Reserve Bank of India (RBI) ਨੇ ਅੱਜ ਇੱਕ ਓਵਰਨਾਈਟ ਨਿਲਾਮੀ ਰਾਹੀਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚੋਂ **₹2.10 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੀ ਨਕਦੀ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ **₹5.16 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੀ ਵਾਧੂ ਨਕਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ RBI ਨੇ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀ MPC ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
RBI ਦਾ ਮਾਸਟਰਪਲਾਨ
ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ, Reserve Bank of India ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਓਵਰਨਾਈਟ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ Variable Rate Reverse Repo (VRRR) ਆਕਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, RBI ਨੇ ਇੱਕ ਵੈਕਿਊਮ ਕਲੀਨਰ ਵਾਂਗ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਪਈ ਵਾਧੂ ਨਕਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ।
ਨਕਦੀ ਕਿਉਂ ਵਧੀ?
4 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ₹5.16 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ ਨਕਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ:
- FCNR ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ: ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੰਡਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਇਨਫਲੋ।
- ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚਾ: ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੰਡ।
ਜਦੋਂ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ RBI ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ 5 ਤੋਂ 7 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ Monetary Policy Committee (MPC) ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਡਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ RBI ਨੇ ਨਕਦੀ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ (Bond Yields) ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਪਲੱਸ ₹11 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਸੀ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ RBI ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ VRRR ਵਰਗੇ ਟੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮੂਡ ਕਿੱਧਰ ਜਾਵੇਗਾ।