ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 'Joint Bank Account' ਵਿੱਚ 'Survivor' ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ RBI ਦੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ, Survivor ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ 'Trustee' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸਾਂ (Legal Heirs) ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ 'Either or Survivor' ਜਾਂ 'Anyone or Survivors' ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਜੁਆਇੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਮਾਲਕੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੈਂਕ Survivor ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 'Operational Ease' (ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਕਰਨ) ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। RBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿਖਾ ਕੇ ਪੈਸੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਪੈਸਾ ਉਸੇ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ Survivor ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ 'Trustee' ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ) ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ Survivor ਨੂੰ ਉਹ ਪੈਸਾ ਵੰਡਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਇਸ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਝਗੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਬੈਂਕ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਊਂਟ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਰਾਸਤ (Inheritance) ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ (Will) ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਾਓ। ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰ ਅਕਾਊਂਟ ਵਿੱਚ 'Nomination' ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਾਂਝੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਕ੍ਰੈਡੈਂਸ਼ੀਅਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।