30 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Forex Reserves) ਵਿੱਚ **$2.69 ਅਰਬ** ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ **$717.06 ਅਰਬ** ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਟੌਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵੈਲਿਊ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਲਈ Reserve Bank of India (RBI) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
RBI ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਡਿਫੈਂਸ ਰਣਨੀਤੀ
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਲਗਾਤਾਰ ਫੋਰੈਕਸ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਚਾਨਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ, RBI ਆਪਣੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚੋਂ US ਡਾਲਰ ਵੇਚ ਕੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰੁਪਿਆ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਤੈਨਾਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ FCNR(B) ਖਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਨ ਵੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
- Foreign Currency Assets: ਇਸ ਵਿੱਚ $2.088 ਅਰਬ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ $591.118 ਅਰਬ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
- Gold Reserves: ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ $559 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ $102.591 ਅਰਬ ਹੈ।
- Special Drawing Rights: IMF ਕੋਲ ਰੱਖੇ SDR ਵਿੱਚ $47 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਜ਼ਰਵ $785.706 ਅਰਬ ਦੇ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਹਾਈ 'ਤੇ ਸੀ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਬਫਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ?
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਗਲੋਬਲ ਕਰੂਡ ਆਇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਰਹੇਗੀ। RBI ਦੀ ਅਗਲੀ ਪਾਲਿਸੀ ਟਿੱਪਣੀ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਏਗਾ।