ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟ ਟੈਕਸਿਸ (CBDT) ਨੇ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੀਮ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਹਿਤ ਛੋਟੇ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਣ-ਘੋਸ਼ਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਕੀਮ
CBDT ਨੇ 'Foreign Assets of Small Taxpayers-Disclosure Scheme Rules, 2026' ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ 16 ਅਗਸਤ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦਾ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਕੀਮ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਅਤੇ NRI (Non-Resident Indians) ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਖੁਲਾਸੇ ਲਈ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਤੇ
ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ, ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਸਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ: ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਣ-ਘੋਸ਼ਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ ₹1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਕਲਪ ਤਹਿਤ, ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜਾਂ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ 30% ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੈਕਸ ਦੀ ਰਕਮ 'ਤੇ 100% ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਲੱਗੇਗਾ। ਯਾਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜਾਂ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 60% ਹਿੱਸਾ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਦੂਜਾ ਰਸਤਾ: ਇਹ ਖਾਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ ₹5 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ (non-resident) ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ, ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਕਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ₹1 ਲੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫੀਸ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਲਈ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਪਿਛਲੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲੈਪਸ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਂ-ਬੱਧ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਕੀਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'Black Money (Undisclosed Foreign Income and Assets) and Imposition of Tax Act, 2015' ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਲਈ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖਾਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੋਰ ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਛੋਟ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਮਾਫੀ ਸਕੀਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਮਾਪਦੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ
ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਖੁਲਾਸਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਇਸ ਸਕੀਮ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤਹਿਤ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਵਿੰਡੋ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ 'ਤੇ 'Black Money Act' ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਕਸੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਟੈਕਸ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।