Indian Railways ਹੁਣ ਰਾਤ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ Vande Bharat Sleeper ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਲਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ-ਵਾਰਾਣਸੀ ਰੂਟ 'ਤੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ-ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਲਈ 1 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਗੀਆਂ। BEML ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਹੁਣ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਟੱਕਰ ਦੇਣਗੀਆਂ।
ਰਾਤ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਇਨਕਲਾਬ
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ Vande Bharat ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਹੁਣ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤਕ ਬਦਲਾਅ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ Vande Bharat ਸਿਰਫ਼ ਦਿਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਚੇਅਰ ਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦੁਰੰਤੋ ਅਤੇ ਬਜਟ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਟ੍ਰੇਨ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਮੁੰਬਈ-ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਰੂਟ 'ਤੇ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ 1,118 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਲਗਭਗ 16 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ 8 ਘੰਟੇ ਘੱਟ ਹੈ। ਹਰ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ 16 ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਕੋਚ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 823 ਬਰਥਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ RAC (Reservation Against Cancellation) ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਪੱਧਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇ।
ਵਿੱਤੀ ਪਹਿਲੂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਇਸਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ₹2.40 ਤੋਂ ₹3.80 (GST ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸਬਸਿਡੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਔਸਤਨ ਯਾਤਰੀ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਲਾਗਤ ਦਾ ਸਿਰਫ 43% ਹੀ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। BEML ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਕੋਚਾਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ (Maintenance) ਲਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ (Operating Ratio) ਲਈ ਅਹਿਮ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਪਰ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਨਵੇਂ ਯਾਤਰੀ ਲਿਆਉਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲੈਣਗੀਆਂ (Cannibalization)।