ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਮੁੰਬਈ-ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਰੇਲ ਕਾਰੀਡੋਰ ਲਈ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Afcons Infrastructure ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ 13.6 ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀਆਂ ਟਨਲ ਬੋਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ (TBMs) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 20.37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਕੋਲ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਰੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵਿਖਰੋਲੀ ਵਿਖੇ ਮੁੰਬਈ-ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਰੇਲ ਕਾਰੀਡੋਰ ਲਈ ਸੁਰੰਗ (Tunneling) ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਬੰਦਰ ਕੁਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ (BKC) ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ 5.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਟਣ ਲਈ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਟਨਲ ਬੋਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ (TBMs) ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ 20.37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਟਰ ਹੈੱਡ ਵਿਆਸ 13.6 ਮੀਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਦਾਇਰਾ
ਇਸ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਟਰੈਕਟ Afcons Infrastructure Limited ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਆਪਣੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਰੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। Afcons Infrastructure ਇਨ੍ਹਾਂ TBMs ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮਸ਼ੀਨ ਜਲਦ ਹੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਲਗਭਗ 600 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪੁਟਾਈ ਦੀ ਦਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਕੁੱਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ BKC ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਫਾਟਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ - ਲਗਭਗ 15.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ - ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ TBM ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਦਰਭ
ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਖੇਤਰ (Infrastructure Sector) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਲਈ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ-ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਕਾਰੀਡੋਰ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। Afcons Infrastructure ਵਰਗੀ ਕੰਪਨੀ ਲਈ, ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸੁਰੰਗ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ - ਦਾ ਸਫਲ ਅਤੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕਾਰਜਨ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਆਮ ਸੜਕ ਜਾਂ ਪੁਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਟਨਲਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਲਾਗਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ TBMs ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਰੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੀ ਪੁਟਾਈ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀਆਂ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮਾਰਜਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਵਧਣ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਠੇਕੇਦਾਰ ਕਾਰਜਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੂੰਜੀ-ਸਾਧਨ (Capital-Intensive) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੱਚੀ ਮੁਨਾਫੇਬਾਜ਼ੀ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਬਹੁ-ਸਾਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੁਰੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਰਫਤਾਰ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਾਸਿਕ ਪੁਟਾਈ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਯੋਗ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ TBM ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਮੀਲਪੱਥਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਭਾਵੀ ਅਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਬੁੱਕ ਕਾਰਜਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੇ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਤਕਨੀਕੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।