ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ ਡੁੱਬ ਸਕਦੇ ਨੇ! ਨਵੇਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਅਤੇ ਫੰਡਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਦਾ ਸੱਚ

ਬਹੁਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (Investors) ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਜਾਂ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ 'ਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਕੇ ਗਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਰਿਸੈਂਸੀ ਬਾਇਸ' (Recency Bias) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਐਸੇਟਸ (Assets) ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ (Consistent Performance) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਬਣਾਉਣਾ ਵਧੀਆ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਹ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਂ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਚੱਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਆਮ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ 'ਰਿਸੈਂਸੀ ਬਾਇਸ' (Recency Bias) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਿੰਗਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਖ਼ਬਰਾਂ 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਤੇਜ਼ੀ (Growth) ਨੂੰ ਗੁਆ ​​ਬੈਠਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਗਿਰਾਵਟ (Correction) 'ਚ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕਮੋਡਿਟੀ ਸਾਈਕਲਜ਼ ਤੋਂ ਸਬਕ (Lessons from Commodity Cycles)

ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਇਸ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਾਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੀਆਂ ਧਾਤਾਂ 'ਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਕਸਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਸਿਖਰ (Market Tops) 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ 20% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਮੁਨਾਫੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਫੰਡ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ (The Reality of Fund Performance)

ਇਹ ਚੱਕਰ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਕੁਇਟੀ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫੰਡ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ (One-third) ਚੋਟੀ ਦੇ ਫੰਡ ਹੀ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਜੋ ਫੰਡ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੀਡ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ (Peer Group) 'ਚ ਹੇਠਲੇ ਅੱਧ (Bottom Half) 'ਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਡਰਪਰਫਾਰਮਰ (Underperformers) ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਚ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਚਾਰਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਫੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਲਗਾਤਾਰ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ 'ਤੇ ਫੋਕਸ (Focusing on Consistent Metrics)

ਸਿਰਫ਼ ਰਿਟਰਨ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਚ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਕੇ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੋਲਿੰਗ ਰਿਟਰਨ (Rolling Returns) ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੁਆਇੰਟ ਰਿਟਰਨ (Point-to-point Returns) ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਈ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ 'ਅਲਫਾ' (Alpha) - ਜੋ ਕਿ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ - ਅਤੇ ਰਿਸਕ-ਐਡਜਸਟਿਡ ਰਿਟਰਨ (Risk-adjusted Returns) ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਣਾ, ਅਸਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ (Management Talent) ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਕਿਸਮਤ (Market Luck) ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣਾ (Building a Strategy for the Long Term)

ਸੱਚੀ ਦੌਲਤ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵਪਾਰ (Reactive Trading) ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਨੀਂਹ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ 'ਬੀਟਾ' (Beta) ਅਤੇ 'ਸਟੈਂਡਰਡ ਡੇਵੀਏਸ਼ਨ' (Standard Deviation) ਵਰਗੇ ਵੋਲੈਟਿਲਿਟੀ ਸੂਚਕਾਂਕ (Volatility Indicators) ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿੰਨਾ ਜੋਖਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ (Time Horizons) ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਸੰਪਤੀ ਵੰਡ (Disciplined Asset Allocation) ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ (Yesterday's Winners) ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਯੋਗੀ ਪਹੁੰਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕੋਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖੀ ਵਾਧੇ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਵਜੋਂ।