ਕਰੈਡਿਟ ਫ੍ਰੀਜ਼ (Credit Freeze) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਕਰੈਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ ਤੱਕ ਲੈਂਡਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਫਰਜ਼ੀ ਲੋਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਇੱਕਸਾਰ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੈਡਿਟ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਫੀਚਰਸ ਨੂੰ ਖੁਦ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤੁਹਾਡੀ ਕਰੈਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ ਤੁਹਾਡੇ ਪੂਰੇ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ 'ਕਰੈਡਿਟ ਫ੍ਰੀਜ਼' ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਬੈਰੀਅਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਨਵਾਂ ਲੋਨ ਜਾਂ ਕਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਰੈਡਿਟ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਮਝੋ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੈਡਿਟ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਲਈ ਕੋਈ ਇੱਕਸਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ। TransUnion CIBIL, Experian, Equifax ਅਤੇ CRIF High Mark ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਬਿਊਰੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ 'ਲੌਕ' ਜਾਂ 'ਫ੍ਰੀਜ਼' ਨਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨਜ਼ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਇਹ ਬੈਂਕ ਅਕਾਊਂਟ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖ ਹੈ। ਕਰੈਡਿਟ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਡਾਂ ਜਾਂ EMI ਪੇਮੈਂਟਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਨਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਫੈਂਸਿਵ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਈਡੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਿਤੇ ਲੀਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸੈੱਟ ਐਂਡ ਫੋਰਗੈੱਟ' ਨਾ ਸਮਝੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਹਟਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਰਿਜੈਕਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਗਰਾਨੀ (Monitoring) ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ
ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਪਣੇ ਅਕਾਊਂਟ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਊਰੋ ਹੁਣ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਅਲਰਟ ਸਿਸਟਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤ ਐਂਟਰੀ ਦਿਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਬਿਊਰੋ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਲੈਂਡਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਓ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਲਈ, ਫ੍ਰੀਜ਼, ਮੋਨੀਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਲੇਅਰ ਹੈ।