ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ UPI ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ **24.5 ਅਰਬ** ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
QR ਕੋਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ
ਕਈ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ QR ਕੋਡ ਸਕੈਨ ਕਰਨਾ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ (Refund ਜਾਂ Prize) ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ QR ਕੋਡ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ UPI PIN ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ: UPI PIN ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
'Collect Request' ਦਾ ਜਾਲ
ਧੋਖੇਬਾਜ਼ 'Collect Request' ਭੇਜ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੂਨਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਰਿਕਵੈਸਟ 'ਤੇ 'Approve' ਬਟਨ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਡੈਬਿਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਮੈਸੇਜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ। ਕੋਈ ਵੀ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਫੋਨ 'ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ UPI PIN ਨਹੀਂ ਮੰਗੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਧੋਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
RBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਧਿਰ (Third Party) ਕਾਰਨ ਪੈਸੇ ਚੋਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ 3 ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦੇਣਦਾਰੀ (Liability) ਸੀਮਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਆਪਣਾ PIN ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ 1930 ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਿ Ministry of Home Affairs ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।