ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ (Inheritance) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਚਣ ਸਮੇਂ ਟੈਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਟੈਕਸ ਕੈਲਕੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਲਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੈਲਯੂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਸਲ ਖਰੀਦ ਮੁੱਲ (Original Purchase Price) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ Capital Gains Tax ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਯੂ ਨੂੰ 'ਕਾਸਟ ਆਫ ਐਕਵਿਜ਼ੀਸ਼ਨ' ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗਲਤ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਟੈਕਸ ਉਸ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਲਕ ਨੇ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਜਾਇਦਾਦ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2001 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਯੂ (FMV) ਨੂੰ ਬੇਸ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਟੈਕਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪ
ਬਜਟ 2024 ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨ (LTCG) ਦੀ ਦਰ 12.5% ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ (ਬਿਨਾਂ ਇੰਡੈਕਸੇਸ਼ਨ ਦੇ)। ਹਾਲਾਂਕਿ, 23 ਜੁਲਾਈ, 2024 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਈ ਗਈ ਜਾਇਦਾਦ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ 20% ਇੰਡੈਕਸੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਰੇਟ ਜਾਂ ਨਵੇਂ 12.5% ਰੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ
- TDS: ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹50 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ 1% TDS ਕੱਟਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣਾ Form 26AS ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ ਨਾ ਭੁੱਲੋ।
- ਛੋਟ ਦੇ ਤਰੀਕੇ: ਟੈਕਸ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ Section 54 ਤਹਿਤ ਨਵੀਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ Section 54EC ਤਹਿਤ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨ ਬਾਂਡਸ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਕਈ ਵਾਰਸ: ਜੇਕਰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਮੁਤਾਬਕ ਟੈਕਸ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਲ (Will) ਜਾਂ ਸਕਸੈਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।