ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਗਹਿਣਿਆਂ (Inherited Jewellery) ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਟੈਕਸ-ਫ੍ਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਹਿਣੇ ਮਿਲਣ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਪਰ ਵੇਚਣ ਵੇਲੇ 'Capital Gains Tax' ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਕਸਯੋਗ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟੈਕਸ ਨੋਟਿਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟੈਕਸ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਨੂੰ 'Combined Holding Period' ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਮਾਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕੁੱਲ ਸਮਾਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'Short-term Capital Gain' ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਇਨਕਮ ਸਲੈਬ ਮੁਤਾਬਕ ਟੈਕਸ ਲੱਗੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮਾਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'Long-term Capital Gain' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ 12.5% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਡੈਕਸੇਸ਼ਨ (Indexation) ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।
ਲਾਗਤ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਵੇਂ ਲਗਾਈਏ?
ਟੈਕਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕੀਮਤ ਲੈਣੀ ਪਵੇਗੀ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਗਹਿਣੇ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤਾਰੀਖ ਦੀ 'Fair Market Value' (FMV) ਨੂੰ ਬੇਸ ਕੋਸਟ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੈਲਿਊਅਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖਰੀਦ ਦੇ ਅਸਲੀ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 'Annual Information Statement' (AIS) ਵਿੱਚ ਆਟੋਮੈਟਿਕਲੀ ਅਪਡੇਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ITR ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੋਟਿਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।