ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਅਸਲ ਰਸੀਦਾਂ ਦੇ ਵੇਚਣਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਦੇਣਦਾਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। Fair Market Value (FMV) ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਫੀਡੇਵਿਟ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਕਰੂਟਨੀ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸਲ ਇਨਵੌਇਸ (Invoice) ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਟੈਕਸ ਕਿਵੇਂ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਰਸੀਦ ਦੇ ਕੋਈ ਖਰਚਾ (Cost of acquisition) ਦਿਖਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸੋਨਾ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ Fair Market Value (FMV) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਜੌਹਰੀ ਤੋਂ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਟੈਕਸ ਯੋਗ ਮੁਨਾਫਾ (Taxable Gain) ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਸੋਨਾ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟਾਂ, ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਜਾਂ ਜੌਹਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹੁੰ-ਪੱਤਰ (Affidavit) ਵੀ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਨੂੰ 'Unexplained Cash Credit' ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟੈਕਸ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮ
Income-tax Act ਦੀ Section 49 ਮੁਤਾਬਕ, ਹੋਲਡਿੰਗ ਪੀਰੀਅਡ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਨੇ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕੁੱਲ ਸਮਾਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਕੈਪੀਟਲ ਐਸੇਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੱਕ, ਇਸ 'ਤੇ 12.5% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਡੈਕਸੇਸ਼ਨ ਦਾ ਲਾਭ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਟੈਕਸ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ Section 54F ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਕੇ ਸੋਨਾ ਵੇਚ ਕੇ ਮਿਲੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਘਰ ਖਰੀਦਣ ਜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਘਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।