ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ (FD) ਦੇ ਘੱਟ ਵਿਆਜ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ, ਤਾਂ REITs ਅਤੇ InvITs ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਵਿਕਲਪ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। SEBI ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ REITs (Real Estate Investment Trusts) ਅਤੇ InvITs (Infrastructure Investment Trusts) ਦੀ ਮੰਗ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਰਵਾਇਤੀ ਐਫ.ਡੀ. ਜਾਂ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। 2 ਨਵੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ SEBI ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਨਵਾਂ ਫਰੇਮਵਰਕ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਇਹ ਟਰੱਸਟ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ Depository Receipts (DRs) ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹ ਟਰੱਸਟ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੈ। REITs ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ InvITs ਸੜਕਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਗੈਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਵਰਗੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੈੱਟ ਕੈਸ਼ ਫਲੋ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 90% ਹਿੱਸਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਇਨਕਮ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
RBI ਨੇ ਵੀ ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵਧੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਫਾਇਦਾ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਰਿਟਰਨ FD ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜੋਖਮ-ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਟਰੱਸਟਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਐਫ.ਡੀ. ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਥੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮੂਡ ਮੁਤਾਬਕ ਘਟ-ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ
ਕੇਵਲ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਯੀਲਡ (Dividend Yield) ਦੇਖ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ। REITs ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਦਾ ਆਕੂਪੈਂਸੀ ਰੇਟ (Occupancy Rate) ਕਿੰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ InvITs ਲਈ ਟੋਲ ਜਾਂ ਟੈਰਿਫ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਕਿੰਨੀ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੌਰਮਿੰਟ ਬਾਂਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਪਰੈੱਡ 150 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਕਰੋ-ਇਕਨਾਮਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।