ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਲਿਸਟ ਨੂੰ ਹੀ ਡਾਇਵਰਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਜੋਖਮ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਹੀ ਆਡਿਟ (Audit) ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਟਰਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਵਾਲੀ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਰੀਬੈਲੇਂਸਿੰਗ (Rebalancing) ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਤੀ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ ਜਾਂ ਸਟਾਕ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਆ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਰਮ (Illusion) ਹੈ। ਇੱਕ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਰਿਵਿਊ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਐਸੇਟਸ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਓਵਰਲੈਪ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਮੱਸਿਆ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਕਈ ਵਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਕੋਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਾਰਜ-ਕੈਪ ਫੰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ 15-20 ਬਲਿਊ-ਚਿਪ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਡਾਇਵਰਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਕੀਟ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਇਕੱਠੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਡਿਟ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਉਹਨਾਂ ਐਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਿਟਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਭੱਜੋ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਹਾਈ ਰਿਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਸਟਾਕ ਜਾਂ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਜਦੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਟ੍ਰੈਂਡ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਐਸੇਟ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ (Valuation) 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
SEBI ਦੇ Riskometer ਦੀ ਮਦਦ
ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਸਕ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। SEBI ਦੇ Riskometer ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਕਿੰਨੀ ਵੋਲੈਟਿਲਿਟੀ (Volatility) ਝੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਟੀਚਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਿਸਕੀ ਐਸੇਟਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਰੀਬੈਲੇਂਸਿੰਗ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਸ਼ੇਅਰ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸਕ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੀਬੈਲੇਂਸਿੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਵੇਚ ਕੇ ਘੱਟ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਐਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 1 ਜਾਂ 2 ਵਾਰ ਕਰਨੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਹੇ।