Options Trading: ਟੈਕਸ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ ਫਾਇਦਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਸ਼ਨ ਟਰੇਡਿੰਗ (Options Trading) ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਲਾਸ (Business Loss) ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਦੇਣਦਾਰੀ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਇਨਕਮ, ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਆਮਦਨੀਆਂ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੈਲਰੀ (Salary) 'ਤੇ ਨਹੀਂ। ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅਗਲੇ **8 ਸਾਲਾਂ** ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ (Indian Tax Laws) ਮੁਤਾਬਕ, ਆਪਸ਼ਨਸ (Options) ਵਰਗੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ (Derivatives) ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਟਰੇਡਿੰਗ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਟਰੇਡਰ ਆਪਸ਼ਨ ਟਰੇਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਕੈਪੀਟਲ ਲਾਸ (Capital Loss) ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਲਾਸ (Business Loss) ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਟਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਰੈਗੂਲੇਟਿਡ (Regulated) ਹੈ, ਇਸਨੂੰ 'ਨਾਨ-ਸਪੈਕੂਲੇਟਿਵ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਐਕਟੀਵਿਟੀ' ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਟਰੇਡਰ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ (Taxable Income) ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਟੈਕਸ ਪਲਾਨਿੰਗ (Tax Planning) ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹੈ।

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?

ਬਹੁਤੇ ਟਰੇਡਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਟਰੇਡਿੰਗ ਅਕਾਊਂਟ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ-ਲਾਸ (Profit & Loss) 'ਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ (Tax Implications) ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਲਾਸ ਵਜੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਟਰੇਡਰ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਦੇਣ ਯੋਗ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਟਰੇਡਰ ਬੈਂਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ (Bank Deposits) ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਆਜ (Interest) ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਟਰੇਡਿੰਗ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿੱਜੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (Personal Finance Management) ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟੂਲ ਹੈ।

'ਨਾਨ-ਸਪੈਕੂਲੇਟਿਵ' ਦਾ ਮਤਲਬ

ਟਰੇਡਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਸ਼ਨ ਟਰੇਡਿੰਗ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੈਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਪੈਕੂਲੇਟਿਵ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਲਾਸ (Speculative Business Losses) - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਾਡੇ ਸ਼ੇਅਰ ਟਰੇਡਿੰਗ (Intraday Share Trading) ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਡਿਲੀਵਰੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ - ਸਿਰਫ਼ ਸਪੈਕੂਲੇਟਿਵ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਪ੍ਰੋਫਿਟ (Speculative Business Profits) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੀ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਸ਼ਨਸ ਵਰਗੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (Stock Exchanges) ਦੁਆਰਾ ਰੈਗੂਲੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨ ਇਸਨੂੰ 'ਨਾਨ-ਸਪੈਕੂਲੇਟਿਵ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਐਕਟੀਵਿਟੀ' ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫਰਕ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਚਕੀਲੇ (Flexible) ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਪੈਕੂਲੇਟਿਵ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮਦਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੈੱਟ-ਆਫ (Set-Off) ਦੇ ਨਿਯਮ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਆਪਸ਼ਨ ਟਰੇਡਿੰਗ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਾਨ-ਸਪੈਕੂਲੇਟਿਵ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਇਨਕਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹੈੱਡਜ਼ ਆਫ ਇਨਕਮ (Heads of Income) ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਵਿੰਗਜ਼ ਅਕਾਊਂਟ (Savings Accounts), ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ (Fixed Deposits) ਤੋਂ ਵਿਆਜ ਜਾਂ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ ਡਿਵੀਡੈਂਡ (Mutual Fund Dividends) ਨਾਲ ਸੈੱਟ-ਆਫ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ 'ਸੈਲਰੀ' (Salary) ਹੈੱਡ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਸੈੱਟ-ਆਫ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਟਰੇਡਰ ਦੀ ਸੈਲਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਟਰੇਡਿੰਗ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਖਾਸ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣਾ (Carrying Forward Losses)

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਟਰੇਡਰ ਦਾ ਕੁੱਲ ਨੁਕਸਾਨ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤਹਿਤ, ਇਹ ਅਨ-ਐਡਜਸਟਿਡ (Unadjusted) ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ 8 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਟਰੇਡਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਲ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਟੈਕਸ ਦੇਣਦਾਰੀ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ, ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ (Income Tax Return) ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਫਾਈਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਟਰੇਡਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਟਰੇਡਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ (Documentation)। ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਲਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ (Tax Department) ਟਰੇਡਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਰੇਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਬੁੱਕਸ ਆਫ ਅਕਾਊਂਟਸ (Books of Accounts), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੈਕਟ ਨੋਟਸ (Contract Notes) ਅਤੇ ਟਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਸਟੇਟਮੈਂਟਸ (Transaction Statements) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ, ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਰੇਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਟਰਨਓਵਰ (Turnover) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਅਕਾਊਂਟਸ ਦਾ ਆਡਿਟ (Audit) ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਰਨਓਵਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਅਤੇ ਲਾਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਟੈਕਸ ਫਾਈਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਸੈੱਟ-ਆਫ ਅਤੇ ਕੈਰੀ-ਫਾਰਵਰਡ ਕਲੇਮ (Carry-forward Claims) ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ (Tax Professional) ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।