ਬਹੁਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਪਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਮਿਨੀ (Nominee) ਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਨਾਮਿਨੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕੇਅਰਟੇਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ Succession Laws ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਹੀ 'Will' (ਵਸੀਅਤ) ਨਾਲ ਹੀ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ, ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ ਜਾਂ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪਾਲਿਸੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਮਿਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਵਸੀਅਤ (Will) ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਮਿਨੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ 'ਫਿਡਿਊਸ਼ਰੀ' ਜਾਂ ਕਸਟੋਡੀਅਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਫੈਸਲਾ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 'Shakti Yezdani vs. Jayanand Jayant Salgaonkar' ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ (Nomination) ਕਦੇ ਵੀ ਵਾਰਸਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ (Succession Laws) ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ Will ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਬਟਵਾਰਾ 'Hindu Succession Act' ਜਾਂ 'Indian Succession Act' ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਕਿ ਨਾਮਿਨੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ।
ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਦਾ ਪੱਖ
ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੌਤ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਨਾਮਿਨੀ ਨੂੰ ਫੰਡ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਤਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਪੈਸੇ ਨਾਮਿਨੀ ਦੇ ਹੋ ਗਏ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਮਿਨੀ ਨੂੰ ਉਹ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Will ਕਿਉਂ ਹੈ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ?
Will ਤੁਹਾਡੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਵੰਡਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ। Will ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਝਗੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਫ੍ਰੀਜ਼ (Freeze) ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ
ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੋ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ:
੧. ਸਾਰੇ Financial Instruments ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਨੀ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਰੱਖੋ।
੨. ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਧ 'Will' ਤਿਆਰ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਸਹੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।