ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਰੀਜੀਮ ਤਹਿਤ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ₹12.75 ਲੱਖ ਤੱਕ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਜ਼, ਲਾਟਰੀਆਂ ਜਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਤੋਂ ਹੋਈ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੈਕਸ਼ਨ 87A ਰਿਬੇਟ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਲਰੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਖਾਸ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਯੋਗ ਆਮਦਨ 'ਤੇ। ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਨੋਟਿਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਆਮਦਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕਈ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਰੀਜੀਮ ਤਹਿਤ ਸੈਕਸ਼ਨ 87A ਅਧੀਨ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਰਿਬੇਟ (Rebate) ਕਾਰਨ ₹12.75 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦੀ ਆਮਦਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਬੇਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਲਰੀ (Salary) ਆਮਦਨ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਗੇਮਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਸੈਲਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਾਂ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਦਾ ਅਸਰ
ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨ ਆਮ ਸੈਲਰੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਯੋਗ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਾਂ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਜ਼ (Short-Term Capital Gains), ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਜ਼ (Long-Term Capital Gains), ਅਤੇ ਲਾਟਰੀਆਂ, ਘੋੜ ਦੌੜਾਂ, ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੋਈ ਜਿੱਤ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਸ ਟੈਕਸ ਸਲੈਬ (Tax Slab) ਜਾਂ ਫਲੈਟ ਰੇਟ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਬਰੈਕਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਕਸ਼ਨ 87A ਰਿਬੇਟ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਸਲੈਬ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਾਗੂ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੈਲਰੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਰਿਬੇਟ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਐਪ ਤੋਂ 30% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਟੈਕਸਯੋਗ ਜਿੱਤ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਜਿੱਤ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਰਿਬੇਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਜਾਂ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਹੋਏ ਮੁਨਾਫੇ (Capital Gains) 'ਤੇ ਵੀ ਸੈਕਸ਼ਨ 111A ਜਾਂ 112A ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਰਿਬੇਟ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।
ਸਹੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਆਮਦਨ ਕਰ ਰਿਟਰਨ (Income Tax Return) ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਬੇਲੋੜੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ ਜਾਂ ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਵਜੋਂ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰੀਦ-ਵਿਕਰੀ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਿਟਰਨ ਭਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਐਨੂਅਲ ਇਨਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟਮੈਂਟ (AIS) ਅਤੇ ਫਾਰਮ 26AS ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟਰੈਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਾਂ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਸੈਕਸ਼ਨ 87A ਰਿਬੇਟ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਡਿਮਾਂਡ (Tax Demand) ਜਾਂ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਨੋਟਿਸ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣ ਜਾਂ ਬਕਾਇਆ ਟੈਕਸ, ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਆਜ ਸਮੇਤ, ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਆਮਦਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਰਿਬੇਟ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਸੈਲਰੀ ਆਮਦਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਟੈਕਸ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।