ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ PPF ਅਤੇ ELSS ਵਰਗੇ ਲਾਕ-ਇਨ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੇ ਹੀ PPF ਜਾਂ ELSS ਵਰਗੇ ਲਾਕ-ਇਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਅਨਲਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਕ-ਇਨ ਪੀਰੀਅਡ ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (Transmission Process)
ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਤੋਂ ਵਾਰਸਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ 'ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੇ ਨੌਮੀਨੇਸ਼ਨ (Nomination) ਕਰ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ ਹਾਊਸ ਡੈਥ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਸੇ ਨੌਮੀਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਨੌਮੀਨੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਸਕਸੈਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (Succession Certificate) ਵਰਗੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਿਖਾਉਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਨੌਮੀਨੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਸੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮਾਲਕ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।
PPF ਅਤੇ ELSS ਦੇ ਨਿਯਮ
PPF ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਖਾਤਾਧਾਰਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਤਾ ਤੁਰੰਤ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਮੌਤ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੱਕ ਦਾ ਵਿਆਜ ਦੇ ਕੇ ਖਾਤਾ ਸੈਟਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ELSS ਜਾਂ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਕ-ਇਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਿਯਮ ਮੈਚਿਓਰਿਟੀ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੌਮੀਨੀ ਜਾਂ ਵਾਰਸ ਨੂੰ ਲਾਕ-ਇਨ ਪੀਰੀਅਡ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। SEBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੰਡ ਹਾਊਸ ਕੋਈ ਛੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾ ਡੈਥ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਇੱਕ ਰਿਕੁਐਸਟ ਲੈਟਰ ਅਤੇ ਕਲੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ KYC ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਮੀਨੇਸ਼ਨ ਅਪਡੇਟ ਰੱਖਣ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅੜਿੱਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ।