ਰੇਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਟ੍ਰੈਵਲ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਦਾ ਖਰਚਾ **45 ਪੈਸੇ** ਹੈ, ਨਾ ਕਿ **₹1**। ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਲਥ ਪਾਲਿਸੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਾਦਸਿਆਂ ਲਈ ਗਰੁੱਪ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਪਾਲਿਸੀ ਹੈ। ਕਲੇਮ ਰਿਜੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨੌਮੀਨੇ (Nominee) ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਟਿਕਟ ਬੁੱਕ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 'Re 1 insurance' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਿਰਫ 45 ਪੈਸੇ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਲਿਸੀ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਬ੍ਰੌਡ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ ਸਫਰ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਲਈ ਹੈ।
ਕਵਰੇਜ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ (Coverage Limits)
ਇਹ ਪਾਲਿਸੀ ਸਿਰਫ 'Railways Act, 1989' ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟ੍ਰੇਨ ਟੱਕਰ, ਪਟੜੀ ਤੋਂ ਉਤਰਨਾ (Derailment), ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ, ਜਾਂ ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਵਰਗੇ 'Untoward incidents' ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ₹10 ਲੱਖ ਤੱਕ ਮੌਤ ਜਾਂ ਪੱਕੀ ਅਪੰਗਤਾ (Permanent Disability), ₹7.5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਅੰਸ਼ਕ ਅਪੰਗਤਾ, ਅਤੇ ₹2 ਲੱਖ ਤੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਖਰਚੇ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਲੇਮ ਅਤੇ ਨੌਮੀਨੇ ਦਾ ਪੇਚ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ IRCTC ਕਲੇਮ ਸੈਟਲ ਕਰੇਗੀ, ਪਰ IRCTC ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਫੈਸਿਲੀਟੇਟਰ ਹੈ। ਅਸਲ ਸਮਝੌਤਾ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਲੇਮ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਨੌਮੀਨੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਲੇਮ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਹਿਲੂ
ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਈ-ਟਿਕਟ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਸਤੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਦਾ ਬਦਲ।